Spoed? Direct gevaar: 112 · Huiselijk geweld of kindermishandeling: Veilig Thuis 0800-2000 · Denk je aan zelfdoding: 113 of 0800-0113 · Termijn bijna verlopen: Juridisch Loket

Onderwerpen › Gezag en voogdij

Gezag en voogdij

Elk kind onder de 18 staat onder gezag: van een of beide ouders (ouderlijk gezag) of van een ander (voogdij). Wie gezag heeft, beslist over opvoeding, school, zorg en geld van het kind. Gezag eindigt alleen door de rechter, de dood of de 18e verjaardag.

Je rechten

Valkuilen

Mogelijke routes

Welke route past, hangt af van je situatie. In je eigen dossier zoeken we dat voor je uit.

Samen gezag regelen via het gezagsregister

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 252
Ouders die het eens zijn, kunnen samen gezag krijgen via een aantekening in het gezagsregister.
(1) De ouders die niet met elkaar zijn gehuwd of een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan en niet het gezamenlijk gezag uitoefenen op grond van artikel 251b, eerste lid , oefenen het gezag over hun minderjarige kinderen gezamenlijk uit, indien dit op hun beider verzoek in het register, bedoeld in artikel 244 , is …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

  1. Vraag het samen aan via de website van de Rechtspraak (gezagsregister).

Waar: De Rechtspraak

De rechter vragen om (gezamenlijk) gezag

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 253c
Een ouder die nooit gezag had, kan de rechtbank om (gezamenlijk) gezag vragen.
(1) De tot het gezag bevoegde ouder van het kind, die nimmer het gezag gezamenlijk met de moeder uit wie het kind is geboren heeft uitgeoefend, kan de rechtbank verzoeken de ouders met het gezamenlijk gezag dan wel hem alleen met het gezag over het kind te belasten. (2) Indien het verzoek ertoe strekt de ouders met …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

  1. Hiervoor heb je een advocaat nodig.

Waar: Raad voor Rechtsbijstand · Het Juridisch Loket

Geschil bij gezamenlijk gezag aan de rechter voorleggen

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 253a
Zijn ouders met gezamenlijk gezag het oneens (school, verhuizen, behandeling), dan beslist de rechter in het belang van het kind.
(1) In geval van gezamenlijke uitoefening van het gezag kunnen geschillen hieromtrent op verzoek van de ouders of van een van hen aan de rechtbank worden voorgelegd. De rechtbank neemt een zodanige beslissing als haar in het belang van het kind wenselijk voorkomt. (2) De rechtbank kan eveneens op verzoek van de …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

  1. Probeer eerst mediation.
  2. Lukt dat niet, ga dan via een advocaat naar de rechter.

Waar: Het Juridisch Loket · Raad voor Rechtsbijstand

Eenhoofdig gezag vragen

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 251a
Na scheiding kan de rechter het gezag aan één ouder geven, maar alleen bij uitzondering.
(1) De rechter kan na ontbinding van het huwelijk anders dan door de dood of na scheiding van tafel en bed op verzoek van de ouders of van één van hen bepalen dat het gezag over een kind aan één ouder toekomt indien: - a. er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren zou raken tussen de ouders en niet …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

Waar: Raad voor Rechtsbijstand

Gezag na overlijden van een ouder

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 253x
Wie het gezag krijgt als een ouder overlijdt.
(1) Na de dood van de ouder die tezamen met de ander het gezag uitoefende, oefent die ander van rechtswege de voogdij over de kinderen uit. (2) De rechtbank kan op verzoek van de overlevende ouder te allen tijde bepalen dat deze, mits daartoe bevoegd, alsnog met het gezag wordt belast. (3) De artikelen 253 g en h …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 280
Een voogd kan bij testament of via het gezagsregister zijn aangewezen.
De voogdij begint: - a. voor de voogd die door een ouder is benoemd: op het tijdstip waarop hij zich na het overlijden van deze ouder bereid verklaart de voogdij te aanvaarden. De verklaring moet door de betrokkene in persoon of bij bijzondere gevolmachtigde worden afgelegd ter griffie van de rechtbank die …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

Waar: Het Juridisch Loket · Raad voor de Kinderbescherming

Als het misgaat

Zet je eigen zaak op een rij

Beschrijf je situatie, beantwoord 3 vragen en krijg een plan met je termijnen, de wetsartikelen, je opties, hulp en geld, en voorbeeldbrieven. Alles blijft op je eigen apparaat.

Begin met je dossier € 9,95 per dossier, geen abonnement · Gratis termijn berekenen

Wetsartikelen bij dit onderwerp

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 233
Minderjarig = jonger dan 18.
Minderjarigen zijn zij die de leeftijd van achttien jaren niet hebben bereikt en evenmin met toepassing van artikel 253ha meerderjarig zijn verklaard.

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 245
Minderjarigen staan onder gezag: ouderlijk gezag of voogdij.
(1) Minderjarigen staan onder gezag. (2) Onder gezag wordt verstaan ouderlijk gezag dan wel voogdij. (3) Ouderlijk gezag wordt door de ouders gezamenlijk of door één ouder uitgeoefend. Voogdij wordt door een ander dan een ouder uitgeoefend. (4) Het gezag heeft betrekking op de persoon van de minderjarige, het …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 246
Wie geen gezag kan hebben (minderjarigen, onder curatele, ernstige geestelijke stoornis).
Onbevoegd tot het gezag zijn minderjarigen, zij die onder curatele zijn gesteld en zij wier geestvermogens zodanig zijn gestoord, dat zij in de onmogelijkheid verkeren het gezag uit te oefenen, tenzij deze stoornis van tijdelijke aard is.

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 247
Inhoud van het gezag: verzorgen en opvoeden, zonder geestelijk of lichamelijk geweld; band met de andere ouder bevorderen; na scheiding recht op gelijkwaardige verzorging door beide ouders.
(1) Het ouderlijk gezag omvat de plicht en het recht van de ouder zijn minderjarig kind te verzorgen en op te voeden. (2) Onder verzorging en opvoeding worden mede verstaan de zorg en de verantwoordelijkheid voor het geestelijk en lichamelijk welzijn en de veiligheid van het kind alsmede het bevorderen van de …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 251
Getrouwde ouders hebben samen gezag, ook na de scheiding.
(1) Gedurende hun huwelijk oefenen de ouders het gezag gezamenlijk uit. (2) Na ontbinding van het huwelijk anders dan door de dood of na scheiding van tafel en bed blijven de ouders die gezamenlijk het gezag hebben, dit gezag gezamenlijk uitoefenen.

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 251a
Rechter kan na scheiding het gezag aan één ouder geven (kind klem of verloren tussen ouders, of anders in het belang van het kind).
(1) De rechter kan na ontbinding van het huwelijk anders dan door de dood of na scheiding van tafel en bed op verzoek van de ouders of van één van hen bepalen dat het gezag over een kind aan één ouder toekomt indien: - a. er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren zou raken tussen de ouders en niet …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 251b
Sinds 1-1-2023: moeder en erkenner hebben samen gezag.
(1) De moeder en de persoon die een kind heeft erkend oefenen het gezag over hun kind gezamenlijk uit, tenzij: - a. een voogd met de voogdij over het kind is belast; - b. de voorziening in het gezag over het kind is komen te ontbreken; - c. de ouder die het gezag heeft, dit gezamenlijk met een ander dan een ouder …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 252
Ongehuwde ouders zonder automatisch gezag: samen gezag via aantekening in het gezagsregister.
(1) De ouders die niet met elkaar zijn gehuwd of een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan en niet het gezamenlijk gezag uitoefenen op grond van artikel 251b, eerste lid , oefenen het gezag over hun minderjarige kinderen gezamenlijk uit, indien dit op hun beider verzoek in het register, bedoeld in artikel 244 , is …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 253a
Ruzie bij gezamenlijk gezag (school, verhuizing, behandeling): de rechtbank beslist in het belang van het kind.
(1) In geval van gezamenlijke uitoefening van het gezag kunnen geschillen hieromtrent op verzoek van de ouders of van een van hen aan de rechtbank worden voorgelegd. De rechtbank neemt een zodanige beslissing als haar in het belang van het kind wenselijk voorkomt. (2) De rechtbank kan eveneens op verzoek van de …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 253b
Is er alleen een moeder (of zijn ouders niet getrouwd en zonder gezamenlijk gezag), dan heeft de moeder alleen gezag.
(1) Indien ten aanzien van een kind alleen het moederschap vaststaat van de vrouw uit wie het kind is geboren of indien de ouders van een kind niet met elkaar gehuwd zijn dan wel gehuwd zijn geweest en zij het gezag niet gezamenlijk uitoefenen, oefent de moeder uit wie het kind is geboren van rechtswege het gezag over …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 253c
Ouder die nooit gezag had, kan de rechtbank om (gezamenlijk) gezag vragen.
(1) De tot het gezag bevoegde ouder van het kind, die nimmer het gezag gezamenlijk met de moeder uit wie het kind is geboren heeft uitgeoefend, kan de rechtbank verzoeken de ouders met het gezamenlijk gezag dan wel hem alleen met het gezag over het kind te belasten. (2) Indien het verzoek ertoe strekt de ouders met …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 253o
Gezagsbeslissing wijzigen bij gewijzigde omstandigheden.
Beslissingen waarbij een ouder alleen met het gezag is belast, gegeven ingevolge het bepaalde in de paragrafen 1 , 2 en 2a van deze titel en het bepaalde in artikel 253n van dit boek kunnen op verzoek van de ouders of van een van hen door de rechtbank worden gewijzigd op grond dat nadien de omstandigheden zijn …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 253t
Gezamenlijk gezag van ouder en partner/stiefouder (van rechtswege bij huwelijk of partnerschap; anders via de rechter).
(1) Indien het gezag over een kind bij één ouder berust, kan de rechtbank op gezamenlijk verzoek van de met het gezag belaste ouder en een ander dan de ouder die in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat, hen gezamenlijk met het gezag over het kind belasten. (2) In het geval dat het kind tevens in …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 253x
Overlijden van een ouder: wie dan het gezag heeft.
(1) Na de dood van de ouder die tezamen met de ander het gezag uitoefende, oefent die ander van rechtswege de voogdij over de kinderen uit. (2) De rechtbank kan op verzoek van de overlevende ouder te allen tijde bepalen dat deze, mits daartoe bevoegd, alsnog met het gezag wordt belast. (3) De artikelen 253 g en h …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 280
Voogd aanwijzen bij testament of via het gezagsregister; begin van de voogdij.
De voogdij begint: - a. voor de voogd die door een ouder is benoemd: op het tijdstip waarop hij zich na het overlijden van deze ouder bereid verklaart de voogdij te aanvaarden. De verklaring moet door de betrokkene in persoon of bij bijzondere gevolmachtigde worden afgelegd ter griffie van de rechtbank die …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 302
Rechter kan de voogdij geven aan een gecertificeerde instelling (GI).
(1) De rechter kan de voogdij opdragen aan een gecertificeerde instelling als bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet . (2) Onverminderd diens bevoegdheid een natuurlijke persoon tot voogd te benoemen, kan de rechter de voogdij over een minderjarige door of voor wie een aanvraag tot het verlenen van een …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 250
Bijzondere curator als de belangen van kind en ouders botsen.
(1) Wanneer in aangelegenheden betreffende diens verzorging en opvoeding, dan wel het vermogen van de minderjarige, de belangen van de met het gezag belaste ouders of een van hen dan wel van de voogd of de beide voogden in strijd zijn met die van de minderjarige, benoemt de rechtbank, danwel, indien het een …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 277
Gezag beëindigen (sinds 2015 in plaats van ontheffing/ontzetting), schorsen, en later herstellen.
(1) De rechtbank kan de ouder wiens gezag is beëindigd, op zijn verzoek in het gezag herstellen indien: - a. herstel in het gezag in het belang van de minderjarige is, en - b. de ouder duurzaam de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding van de minderjarige, bedoeld in artikel 247, tweede lid , in staat …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 253ha
Moeder van 16 of 17 kan zich meerderjarig laten verklaren om zelf gezag te hebben.
(1) De minderjarige vrouw die als degene die het gezag heeft, haar kind wenst te verzorgen en op te voeden kan, indien zij de leeftijd van zestien jaren heeft bereikt, de kinderrechter verzoeken haar meerderjarig te verklaren. (2) Het verzoek kan ten behoeve van de vrouw ook worden gedaan door de raad voor de …

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

✔ Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 242
De Raad grijpt in als er geen gezag is of het niet wordt uitgeoefend.
De raad voor de kinderbescherming stelt zich op de hoogte van alle gevallen, waarin maatregelen met betrekking tot het gezag over minderjarigen overwogen dienen te worden.

Gecontroleerd in de officiële tekst · wetten.overheid.nl

Geen juridisch advies. Loketklaar is geen advocaat en geen jurist: we zetten je zaak op een rij als voorbereiding. Wetsartikelen gecontroleerd in de officiële tekst (Basiswettenbestand) op 2026-11-02. Dit is algemene informatie, geen advies over jouw situatie. Laat belangrijke stappen nakijken. Twijfel je? Bel het Juridisch Loket.